ECCO’26. Czy plastik może być nowym markerem aktywności choroby? Ocena prospektywna
Na patogenezę IBD mają wpływ czynniki środowiskowe, lecz nie wszystkie są w równym stopniu poznane.
Co było wiadomo?
Wskazuje się na potencjalnie szkodliwy wpływ mikro- i nanoplastików (MNP) jako czynników egzogennych, które mogą indukować dysfunkcję bariery jelitowej oraz modulować odpowiedź immunologiczną.
Pisaliśmy o tym w publikacji „Wieczne chemikalia” a etiologia IBD.
Nie ma jednak danych z badań prospektywnych u ludzi, które wiązałyby ogólnoustrojową ekspozycję na MNP z przebiegiem klinicznym IBD.
Co nowego?
Zespół z Chin podczas tegorocznego kongresu ECCO w Sztokholmie zaprezentował ciekawą pracę, która analizuje korelację między ekspozycją na MNP, ocenianą wielkością stężenia tych cząstek w surowicy a dynamiką progresji choroby Leśniowskiego-Crohna.
W dwuośrodkowym badaniu prospektywnym wykorzystano zaawansowaną technikę pirolizy połączonej z chromatografią gazową i spektrometrią mas (Py-GC-MS) w celu ilościowego oznaczenia 11 polimerów w surowicy 241 pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna oraz 43 zdrowych ochotników.
Analiza obejmowała nie tylko ocenę przekrojową obciążenia polimerami, ale również długofalową obserwację (średnio 27 miesięcy) kohorty pacjentów z fenotypem niezwężającym i niepenetrującym (B1), co pozwoliło na ocenę ryzyka progresji do postaci powikłanych (B2/B3).
Kluczowe spostrzeżenia
Wyniki analizy ilościowej wykazały znaczne różnice w obciążeniu ksenobiotykami: średnie stężenie mikro- i nanoplastików (MNP) w surowicy pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna było niemal trzykrotnie wyższe niż w grupie kontrolnej (90,7 vs 32,8 µg/g, p < 0,001).
Co istotne u wszystkich uczestników badania zidentyfikowano obecność polimerów z tworzyw sztucznych powszechnego użytku, takich jak polistyren (PS), polietylen (PE), polipropylen (PP) oraz polichlorek winylu (PVC), co przy okazji potwierdza ich wszechobecną bioakumulację w populacji.
Co ponadto?
Wysoka wartości stężeń MNP wykazywała dodatnią korelację z nasileniem zmian zapalnych ocenianych w badaniach endoskopowych oraz w enterografii rezonansu magnetycznego (MRE).
Zaobserwowano również ścisły związek między poziomem polimerów a fenotypem klinicznym.
Pacjenci z wyższym obciążeniem mikro- i nanoplastików (MNP) znacznie częściej prezentowali postać zwężającą lub penetrującą (OR 2,65 dla B2/B3 vs B1), co sugeruje udział tych cząstek w procesach włóknienia i destrukcji ściany jelita.
Zdaniem badaczy analiza przeżycia metodą Kaplana-Meiera oraz modele hazardu proporcjonalnego Cox’a potwierdziły prognostyczną wartość oznaczeń MNP.
Pacjenci z wysokim wyjściowym stężeniem polimerów charakteryzowali się istotnie krótszym czasem wolnym od progresji (p = 0,011).
Po skorygowaniu o uznane kliniczne czynniki ryzyka całkowite stężenie MNP okazało się niezależnym czynnikiem predykcyjnym progresji (HR 2,95), przy czym szczególnie silną zależność z progresją choroby odnotowano w przypadku narażenia na polichlorek winylu (PVC).
Co jeszcze badano?
Wysokie obciążenie mikro- i nanoplastików (MNP) korelowało z ekspansją drobnoustrojów z rodzaju Streptococcus i Bacteroides przy jednoczesnym zubożeniu ochronnych taksonów Ruminococcaceae.
Analiza mediacyjna wykazała, że rodzaj GCA-900066575 i metabolity związane z triacyloglicerolami częściowo pośredniczyły w zależności między MNP a progresją choroby (q = 0,016 i q = 0,044).
Zmiany te współwystępowały z zaburzeniami w szlakach metabolicznych triacylogliceroli i aminokwasów, co – zdaniem badaczy – rzuca nowe światło na molekularne mechanizmy zaostrzania stanu zapalnego przez mikrodrobiny.
Podsumowanie
Konkludując autorzy zauważają, że wykazanie niemal trzykrotnego wzrostu ryzyka progresji choroby Leśniowskiego-Crohna u pacjentów z wysokim poziomem mikro- i nanoplastików (MNP) w surowicy pozycjonuje te cząstki jako istotne biomarkery środowiskowe.
Sugerują, że jeśli tylko uda się poznać rolę bakterii z rodzaju GCA-900066575 oraz znaczenie metabolitów lipidowych jako mediatorów tej zależności, być może da to nowe możliwości w zakresie precyzyjnej stratyfikacji ryzyka.
Uważają też, że wyniki te mogą tęż przyczynić się do opracowania strategii prewencyjnych mających na celu minimalizację ekspozycji środowiskowej u pacjentów z grup wysokiego ryzyka.
Referencje:
- Huang L i wsp. DOP020 Serum micro- and nano-plastic burden as a risk marker for Crohn’s disease progression: a multi-omics discovery of gut microbiome–metabolite perturbations J Crohn Colitis, Vol 20, Iss Supp 1, Jan 2026, jjaf231.057, https://doi.org/10.1093/ecco-jcc/jjaf231.057.
Fotografia: Daphne Donnee Creations / Pixabay
Aby napisać do redakcji, zaloguj się.
